Najstarija i najbogatija kultura Evrope

0
347
Foto: printscreen (pecat.co.rs)

Slovensko pamćenje ima i mnogo dublje slojeve od „ilirskog“ ili „rimskog“, ali oni nisu predmet interesovanja istraživača srpske i slovenske prošlosti i nasleđa. Toponimi sa srpskim imenom, na primer, nalaze se na širokom prostoru od Irana do Indije. To ukazuje na njihovo indoevropsko poreklo

Srpski arheolog Đorđe Janković svojevremeno je izneo jeretičku tezu: Srbi su potomci Ilira. „Arheološki, po mojim istraživanjima, Srbi su potomci onih Ilira koji su nastanjivali područje između Ibra, Jadrana, Kupe i Save.“

Da je u pitanju teška „jeres“ u našoj arheologiji, naviknutoj da Slovene prikazuje kao uljeze i došljake na Balkanu, a Albance kao starosedeoce, potvrđuje i reagovanje u Politici na posthumno objavljenu knjigu eseja Dragoslava Srejovića Iliri i Tračani, u kojoj autor – nesumnjivi autoritet i „erudita kakvog je teško naći“ – „sve ono što je o Ilirima i Tračanima izrečeno u antičkim vremenima“ i prihvaćeno u našoj savremenoj istoriografiji proglašava za „podložno sumnji“. U našoj savremenoj istoriografiji, priznaje Srejović u svojim „jeretičkim“ i „autohtonistički nadahnutim tezama“, oko ovih pitanja „postoje krupne neusaglašenosti“: „Danas se Sarmati, Dalmati, Panoni i Tribali već bojažljivo priznaju za protosrbe, od kojih su Sarmati oko Dunava, a ostali ispod Dunava i Save“. Sve to, zaključuje autor ovog komentara, pokazuje da je „broj prisutnih, pradavnih Srba i Rašana u granicama Rimskog carstva, a posebno na Balkanu, bio zaista za poštovanje“. Možda bi to što Srejović „poručuje s one strane groba“ trebalo da „oštro opominje najzadrtije današnje ‘paniliriste’ (zapravo proalbance), kakvih ima i među našim istoričarima, pa i takve koji pišu udžbenike istorije za fakultete, srednje i osnovne škole, a na kraju i sve ostale koji ih u tom razornom poslu podupiru“?

Janković nije usamljen u svojim „jeretičkim“ otkrićima. „Kao najstariji narod Evrope“, tvrde istraživači Domagoj Nikolić i Vinko Klarić, „naš narod je pretpovijesni…“ Brojni istoričari i naučnici u našoj prošlosti „svjedoče o neprekinutom ilirskom kontinuitetu“. Od „naših starih istoričara“ dovoljno je pomenuti Dubrovčanina Mavra Orbina (XV vek – 1510), koji u svom Kraljevstvu Slovena piše o Ilirima, Tračanima, Tribalima, Makedoncima, Sarmatima, Skitima, Gotima-Getima, Vandalima, Avarima… kao o jednom te istom narodu. Pod tim imenima kriju se zapravo Sloveni, a „Iliri i srodni Slaveni“, smatrao je Orbin, „ove krajeve i čitavu Evropu do Skandinavije nastanjuju od pamtivjeka“.

Ovo mišljenje, uostalom, potvrđuje i hrvatski istraživač Goran Šarić, prema kojem teza „da su Slaveni prastanovnici Balkana danas više nigdje osim u Srbiji nije sporna“. Primer za to je narod zabeležen u antičkim izvorima pod imenom Limiganti Srbi (Limigantes Servi), koji poznaje i moderna istorija. Ovaj narod je na području današnje Vojvodine i Slavonije živeo pre IV stoleća nove ere. „Utvrđeno je, bez sumnje, da su oni slavenskog porijekla.“
Što se tiče teze da su Iliri Sloveni, ona od moderne istorijske nauke još nije potvrđena, ali nema sumnje da će biti, smatra Šarić, i to u sasvim dogledno vreme, pod teretom novih dokaza, koji se gotovo svakodnevno pojavljuju. Uostalom, „kako nigdje na prostoru na kojem su obitavali Iliri nije nađen trag nekog jezika koji nije slavenski ili latinski, jedino je riješenje da su Iliri govorili slavenskim jezikom, a romansko stanovništvo Balkana latinskim“.

Da Vas podsetimo:  Istraživačka stanica Petnica

Slovensko-ilirske paralele

Brojne i upečatljive paralele između Slovena i Ilira podvlači i poznati britanski arheolog Džon Vilkis u svojoj knjizi Iliri (J. Wilkes: The Illyrinas, Oxford, United Kingdom, 1995): Sloveni i Iliri dele isti način oblačenja, isti način gradnje kuća i vrstu ognjišta, iste predrimske društvene tradicije i toponime.

Nedaleko od Bihaća, podseća Šarić, pronađena je srednjovekovna peć, takozvana crepulja, potpuno identična onoj koju su koristili Iliri. Otada do danas dokazi u prilog „ilirskom kontinuitetu“ su se samo množili: Iliri i Sloveni na isti način grade grobove i dele iste pogrebne običaje; imaju ista kola, iste instrumente poput frule, ista imena (Desa, Bato, Babo, Pajo, Čujo), plemena koja žive na istim lokacijama i pod istim imenom od antičkih vremena (Deretići, Čeranići, Labovići), iste običaje tetoviranja i magiju… Balkanski Sloveni čuvaju prastara predanja o ilirskim i rimskim vladarima (kraljica Teuta, car Trajan), sećanja na rimsko doba i Atilu. Da su Iliri govorili drugačijim, neslovenskim jezikom, pita Šarić, „zar se ne bi ijedna reč tog fantomskog ilirskog jezika zadržala u nekom zabačenom selu?“ Ako su Iliri različit narod od Slovena, gde je nestao njihov jezik, ne ostavljajući traga čak ni u onom što se najteže i najsporije menja – u toponomastici, u imenima mesta?

Da li su (Južni) Sloveni zaboravili ili odbacili sopstvenu prošlost pod tuđim pritiskom, prihvatajući tuđe zablude kao dokazane i neupitne naučne istine, u koje nije dozvoljeno sumnjati, propuštajući da svoju prošlost ozbiljno i temeljno istraže? Odričući se prošlosti, mi se odričemo budućnosti. Ako Sloveni nisu „mlad“ i „neistorijski narod“, oni moraju imati sopstvena predanja i sopstveno pamćenje, koje seže u veoma daleku prošlost.

Drevni Iliri, prema mišljenju arheologa Jankovića, „nastaju iz cetinske kulture, koja se obrazovala u prvoj polovini II milenijuma pre Hrista. Otada do danas, na tom prostoru živi stanovništvo manje-više isto po antropološkom tipu, a i kulturno, takozvanog dinarskog antropološkog tipa“. Međutim, to je „doneta kultura, što znači da su njeni nosioci negde živeli pre toga“.

Slojevi slovenske memorije

Slovensko pamćenje ima i mnogo dublje slojeve od „ilirskog“ ili „rimskog“, ali oni nisu predmet interesovanja istraživača srpske i slovenske prošlosti i nasleđa. Toponimi sa srpskim imenom, na primer, nalaze se na širokom prostoru od Irana do Indije. To ukazuje na njihovo indoevropsko poreklo: „Srpsko ime vidi se kao samonaziv indo-iranskog ili indijskog porekla, što ukazuje“, uočava Janković, „na doba obrazovanja Indoevropljana“. Evroazija je jedinstveni prostor, koji se deli na pravcima sever-jug, a ne zapad-istok; „u užem smislu, od Alpa do Zabajkalja, on je u vezi sa Iranskom visoravni“. Povezan je stepom, tim „morem nomada“, pogodnom za kretanje stočara i na konjima. Pre Turaka i Mongola, evroazijskim stepama je, sve do pustinje Gobi i još dalje ka istoku, gospodarila kultura Indoevropljana, „verovatno Slovena“. I kod Srba postoje „nekakva sećanja na boravak u prostorima oko Altaja“ i na Indiju; i kod Rusa nalazimo sećanja na Indiju, na primer u bilini o Volhu Vseslaveviču. A postoji, kako opaža Janković, i „upadljiva sličnost eneolita Srednje Azije sa vučedolskom kulturom na Dunavu“.

Da Vas podsetimo:  U Tami Blago – Sveta gora nadomak Beograda

Ali postoje i još stariji slojevi od toga: „Maglovito se nazire jedna starija epoha Slovena i Srba koju treba povezati s neolitom Male Azije i Jugoistočne Evrope, kome nasuprot stoji prosečno mlađi neolit Zapadne i Srednje Evrope…“

Janković ukazuje i na treći, najstariji sloj drevne slovenske memorije: „Još dublju i maglovitiju prošlost nailazimo kod Srba i danas u vidu sećanja na potop, inače zapamćen u Starom svetu, u Iranu, Indiji, Izraelu. To su predanja o alkama na vrhovima naših planina, za koje su nekad bili vezivani brodovi.“ Uopšte, „duhovno se Srbi odlikuju zapretenim predanjem, sećanjem na neka iskonska vremena, sačuvanim u ‘slavi’ posvećenoj precima i svecu, u badnjaku i Božiću sa obredima koji se kod Rusa raspoznaju u Maslenici (Siropusna nedelja)“.

Apsurdi tradicionalne istorijske hronologije

Postojbina Slovena je Podunavlje. Ovaj stav dele mnogi istraživači slovenske prošlosti. O tome, uostalom, svedoči i slovensko predanje zabeleženo u Nestorovom letopisu (Povest vremenih ljet), koji je nastao u Pečerskom manastiru, nedaleko od Kijeva, krajem XI veka: „Poslije mnogo vremena sjeli su Sloveni uz Dunav, gdje su danas Ugarska zemlja i Bugarska. Od ovih Slovena raziđoše se Sloveni po zemlji i nazvaše se imenima svojima po mjestima gdje sjedoše“, zapisao je monah Nestor.

„Preci Slovena doselili su se u Podunavlje posle rušenja Vavilonske kule pod imenom Norci, što je ime Ilira u oblasti današnje Austrije i Slovenije“, podvlači arheolog Janković. Slične teze zagovarao je i italijanski profesor Mario Alinei (1926–2018), čija je „teorija odavno prihvaćena na univerzitetima u Holandiji, Italiji i Španiji“. Jasno je i zašto u nekim drugim sredinama teorija o slovenskoj postojbini u Podunavlju nije naišla na odobravanje. Podunavlje je dugo bilo kičma Habzburške imperije, osnova njene političke, vojne i ekonomske moći, u šta su se veoma dobro uklapali mađarski velikodržavni interesi. Ovaj prostor je otuda i u „našoj“ nauci, u stručnoj i kulturnoj javnosti, viđen pre svega kao prostor kojim se širi isključivo jedan politički i kulturni uticaj: onaj (germanske) Srednje Evrope, ka Balkanu i Bliskom istoku. Sloveni, posebno pravoslavni, ovde su prikazivani kao „uljezi“, pridošlice bez tradicije i kulture; kao zaostali i primitivni, poludivlji „Balkanci“.
Nasuprot tome, profesor Alinei tvrdi da su Sloveni od davnina zauzimali ogroman prostor, od Baltika, preko severne Italije sve do Male Azije, a „narode kao što su Veneti, Tribali, Tračani, Pelazgi, Frizi, Liki i Lidi smatra praslovenskim korpusom“. Prema njegovom mišljenju, Sloveni poseduju autohtonost i neprekinut kontinuitet u Evropi, još od paleolita. Na osnovu komparativnih analiza, zasnovanih na arheologiji, genetici i (paleo)lingvistici, Alinei dolazi do zaključka da su tehnološke inovacije tokom neolita u Podunavlju omogućile nagli rast stanovništva, brzi razvoj jezika i kulture, a da su Sloveni bili nosioci ovih kulturnih promena. Upravo zato je, prema rečima profesora Alineia, „potrebno raščistiti jednu od najapsurdnijih posledica tradicionalne istorijske hronologije, onu koja tvrdi da su Sloveni kasno stigli na istorijsku scenu Evrope i u isto vreme uspeli, sasvim neobjašnjivo, da zauzmu ogromne prostore na kojima i danas žive“. A podjednako neobjašnjiv je i naprasni nestanak naroda koji su prethodno nastanjivali ovaj ogromni prostor. To su, pre svega, narodi upamćeni pod imenima Skita i Ilira.

Da Vas podsetimo:  Da li je Srbija spremna na eutanaziju neizlečivo bolesnih?

Slovenska kulturna revolucija u neolitu

Šta je, u najkraćem, zaključak njegovih dugogodišnjih istraživanja? Upravo „Sloveni bili su pokretači nove zemljoradničke revolucije, zanata, umetnosti, religije, jezika i prvih urbanih kultura Evrope u Podunavlju“. Kontinuitet evropske kulture u Podunavlju i na Balkanu može se pratiti od VIII milenijuma pre nove ere, za razliku od Zapadne Evrope, gde neolit počinje tek u II milenijumu pre Hrista. Budući da se Sloveni nalaze u Podunavlju (u Panoniji) još od paleolita, apsurdna je i teorija o dolasku Južnih Slovena tek u VII stoleću nove ere. Alinei žestoko osporava i tezu o seobi Slovena na Balkan, za koju ne postoje nikakvi arheološki ni istorijski dokazi. Gotovo svi nama dostupni istorijski izvori, skoro jednoglasno, podržavaju „dunavsku“ ili „balkansku teoriju“ o poreklu Slovena. Zašto onda naša zvanična nauka, uprkos činjenicama koje više nije moguće ignorisati, tvrdoglavo zagovara ideju o dolasku Slovena u VII veku, smatrajući tu stvar za konačno rešenu, a odbacujući sve ono što tome protivreči, kao nenaučne fantazije i kao „paranauku“? Na osnovu kojih istraživanja i kakvih dokaza je doseljavanje Slovena u VII veku utvrđeno kao nesporna istorijska istina koja se više ne može dovoditi u pitanje?

U našoj stručnoj javnosti i dalje dominira teza o primogenosti germanskih naroda i germanske kulture. Alinei ne okleva da ospori ni tu pseudonaučnu tvrdnju, pre svega na osnovu lingvističkih analiza i metode hronološkog datovanja jezika. Južnoslovenski jezici, tvrdi Alinei, predstavljaju zajednički imenitelj svih slovenskih jezika, iz čega sledi čvrsto utemeljen zaključak: da su se zapadni i istočni slovenski jezici razvili iz južnoslovenskih. Južnoslovenska jezička grupa je najstarija. Što se tiče germanskih naroda, oni (Germani) su u stvari prihvatili tekovine neolitskih – slovenskih kultura Podunavlja i Balkana, i to sa zakašnjenjem, a prihvatili su i jedan deo, ne samo jezičke kulture Slovena. Prema američkom lingvisti Morisu Svadešu, germanski jezici su se zapravo relativno kasno izdvojili iz slovenskih; naizgled senzacionalna tvrdnja, za koju postoje snažni, ne samo lingvistički argumenti. Staroslovenski, starogrčki i starolatinski, prema italijanskom lingvisti, „spadaju u istu hronološku ravan“, ali taj status se i danas osporava staroslovenskom. Profesor Alinei sačinio je i liste slovenskih reči iz perioda paleolita, mezolita i neolita, koje praktično predstavljaju „najstariji supstrat evropskih jezika“. Upravo neolitske kulture Podunavlja, zaključuje Alinei, čine „prvobitnu jezičku kulturu Evrope“.

Boris Nad
Izvor: pecat.co.rs

POSTAVI ODGOVOR

Unesite Vaš komentar
Molimo unesite vaše ime