Piše: Tamo daleko
Uobičajeno je da svako veće selo u Srbiji ima svoju seosku crkvu. Veliko Orašje kod Velike Plane je verovatno jedno od retkih sela koja mogu da se pohvale da imaju – tri crkve. I sve tri tri su u službi vernika, i sve tri selo i vernici lepo održavaju.
Meštani Velikog Orašja, nekadašnjeg sedišta velikooraškog sreza, kao da su se trudili da opravdaju epitet iz imena svog sela, pa su u njemu, nedaleko jednu od druge, sagradili tri svetinje.
Glavna seoska crkva, posvećena svetoj Petki, ali onoj rimskoj Paraskevi, iz doba cara Hadrijana, sagrađena je 1890. godine. Podignuta je na temelju stare crkve, za koju je utvrđeno da je postojala još u vreme Svetog Save.
Naime, arheološkim iskopavanjima zidina pronađenih na levoj obali Jasenice utvrđeno je da su u pitanju ostaci stare crkve. Pronađen je zid visok tri metara, nerazrušen, iznutra omalan i živopisan, a povrh cokle nađen je natpis: „1173. leta od Hrista obnovljena se i manastir Sveta Petka“.
Iskopana je i jedna kamena ploča bela, masna, glatka, koja je po svoj prilici nadgrobni spomenik sa natpisom: „Stevan vojvoda kovinski“. Po oltaru, okrenutom ka istoku i po živopisu, vidi se da je u pitanju bila pravoslavna crkva.
Zavičajni istoričar Milivoj Gavrilović ostavio je podatak da su na temeljima stare crkve otkopana i vrata sa natpisom: „Osvjati i pomaza hram sv. Ar. M. episkop Sava“, o čemu nema drugih dokaza. Crkva ima izuzetno lep živopis i nov parohijski dom.
U podnožju brega na kojem se nalazi Crkva svete Petke, stotinu metara bliže koritu reke Jasenice, nalazi se i manja crkvica, skromna građevina koja je posvećena svetom Pantalejmonu.
Pre nekoliko godina meštani su podigli i treću crkvu, preko puta seoskog groblja.
Iako joj je namenjena uloga kapele, svetinja svojom veličinom i bogatstvom ikona ne zaostaje za mnogim seoskim crkvama. Crkvu je osvetio episkop požarevački vladika Ignjatije, uz prisustvo rukovodstva planjanske opštine, brojnih vernika i službu koju je vršilo više od deset sveštenika.
Crkva je posvećena svetom Tomi a nosilac njene izgradnje bio je tadašnji mladi i preduzimljivi orašanski sveštenik Rade Janković, koji je kasnije premešten na službu u gradsku crkvu u Velikoj Plani.
On kaže da zasluge ne pripadaju njemu „već Bogu, crkvi, opštini i meštanima“. Posebno onima koji su novčano ili na drugi način pomogli izgradnju hrama. Izdvaja njih dvoje.
-Meštanin Jovan Nedeljković je poklonio plac na kojem je crkva izgrađena, a svetinju smo završili novcem pokojne Draginje Vavić, koja je pre smrti našoj crkvi zaveštala 5.000 dolara – kaže sveštenik Janković.
Iako nova, crkva ima ikone koje su stare 130 godina i koje plene svojom monumentalnošću. Ove ikone su se nalazile na ikonostasu Crkve svete Petke, koji je izrađen u poslednjoj deceniji devetnaestog veka. Prilikom poslednje temeljne obnove Crkve svete Petke urađen je novi ikonostas, pa su ikone sa starog ikonostasa, izuzetne vrednosti, prenete u crkvu Svetog Tome.
Naslovna fotografija: Crkva Svete Petke sagrađena je na temeljima hrama iz doba Nemanjića
