Objava Ambasade Republike Srbije u Kraljevini Norveškoj, povodom polaganja venaca na spomenik Srbima streljanim 1942. godine u Ulvenu, u komuni Us nadomak Bergena, nije samo diplomatska formalnost, već jasan i dostojanstven iskorak ka istorijskoj istini.
U vremenu kada se istina decenijama razvodnjavala, prikrivala i često namerno preoblikovala, pojave poput ove imaju težinu koja prevazilazi jednu vest… one postaju znak preokreta.
Na tom mestu, uz molitve Gospodu i poruku otadžbine – „Srbija vas nikada neće zaboraviti“, ambasadorka Jasmina Mitrović Marić položila je venac našim sunarodnicima.
Taj čin nije bio samo protokol, već snažna poruka da sećanje nije ugašeno i da istina više neće biti potiskivana.
Bojanić: Srbija vraća ime svojim žrtvama: Od Ulvena do istine – više nisu ,,Jugosloveni“, već Srbi
Nevinim Srpskim žrtvama, Ambasada Srbije
Posebna težina ovog spomenika leži u činjenici da se na njemu ne pominju „Jugosloveni“, već Srbi njih 27, streljanih 1942. godine jer su, kao bolesni, proglašeni beskorisnim za radne logore.
Upravo ta razlika u imenovanju predstavlja suštinski korak ka istini. Jer narod koji izgubi ime svojih žrtava, rizikuje da izgubi i sećanje na njih.
Ono što dodatno obavezuje i izaziva poštovanje jeste odnos norveškog naroda. Meštani komune Us su, sa iskrenom ljudskom pažnjom, sahranili su naše stradalnike, podigli im spomenik i ispisali njihova imena, godine rođenja i mesta porekla u Srbiji. Taj čin dostojanstva čini ovaj memorijal jedinstvenim među brojnim obeležjima posvećenim internircima ili jugoslovenima u Norveškoj.
Posebne pohvale zaslužuje ambasadorka Jasmina Mitrović Marić, čiji postupak pokazuje da država počinje da govori jasnije, preciznije i odgovornije o sopstvenoj istoriji.
Njeno prisustvo i poruka nisu samo diplomatski čin – već svedočanstvo da Srbija ima snage da se vrati istini i da vrati istinu.
Ovo nije samo polaganje venca. Ovo je vraćanje imena. Ovo je povratak dostojanstva.
I zato… Srbija vas nikada neće zaboraviti. Ali još važnije: Srbija vas pamti onako kako zaslužujete – kao Srbe, sa imenom, sa korenom i sa večnim mestom u pamćenju naroda.
Poseban doprinos očuvanju sećanja i produbljivanju veza između srpskog i norveškog naroda daje i Branko Dimović Dimeski, Srbin sa Kosova i Metohije, čiji predan istraživački i kulturni rad predstavlja živi most između dva bratska naroda.
Kao producent filma ,,33 Anđela“, koji svedoči o stradanju srpske dece u norveškim logorima tokom Drugog svetskog rata, Branko je dao nemerljiv doprinos da se glas nevinih Srpskih žrtava (ne u narativu Jugoslovenskih, već Srpskih) čuje i van granica Srbije.
Njegov rad na dokumentarno-igranom filmu ,,Stradanje Srba u Karašjoku„, kao i knjiga ,,Srpski krvavi put 33 Anđela“, dodatno osvetljavaju stranice istorije koje su dugo bile u tmini i senci ,,jugoslovenskog“ okvira.
Ovakav pregalački rad, utemeljen na istini, istraživanju i poštovanju žrtava, predstavlja snažan oslonac institucionalnim naporima da se istorijsko pamćenje sačuva i prenese budućim pokolenjima.
I zato – Srbija vas nikada neće zaboraviti. Ali još važnije: Srbija vas pamti onako kako zaslužujete… kao Srbe, sa imenom, sa korenom i sa večnim mestom u pamćenju naroda.
Priredio: Đorđe Bojanić, glavni urednik sajta Srpska istorija
