Selefijske frakcije u BiH

0
562

Armed supporters of Lebanon's Sunni Muslim Salafist leader Ahmad al-Assir (front row 3rd R) escort him and Lebanese singer Fadel Shaker (front row 2nd R) during the funeral of two of al-Assir's supporters, who died during Sunday's fighting with supporters of Lebanon's Hezbollah, in Sidon, southern Lebanon November 12, 2012. Three people were killed on Sunday when fighting broke out in the Lebanese coastal city of Sidon between followers of al-Assir and supporters of the Lebanese Shi'ite guerrilla movement Hezbollah, a security official said. REUTERS/Ali Hashisho (LEBANON - Tags: CIVIL UNREST POLITICS ENTERTAINMENT) - RTR3ABCCKada je u pitanju djelovanje selefijskog pokreta, on se, inače, u BiH nastoji svesti na selefijsku frakciju koja je ostala na ideološkim osnovama Al Kaide ili Islamske države. Ova kampanja potiče od dijela sarajevske vjerske, političke i intelektualne elite, ali se na nju naslanja i kampanja koju vodi značajan dio selefijskog pokreta u BiH, a kojom se navedena, tzv. džihadska frakcija, nastoji prikazati kao sekta, odnosno grupacija koja ne pripada selefijskom pokretu, i za nju se koriste različiti nazivi istog značenja – haridžije, tekfirdžije (otpadnici od vjere). Navedene kampanje treba promatrati kao posljedicu procesa koji se odvijaju na globalnom planu, pri čemu se pojedini autoriteti selefijskog pokreta (u kontekstu događaja u Siriji i Iraku) pokušavaju distancirati od djelovanja Al Kaide i Islamske države. Selefijsko glasilo Saff je u funkciji navedene kampanje, za što je ilustrativan primjer tekst “Kako da sačuvamo vjeru i državu od pošasti Idišovog tekfira”, koji je potpisao Abdusamed Nasuf Bušatlić. Na sličan način su i zvaničnici IZ BiH problem djelovanja selefijskog pokreta u BiH dugo nastojali marginalizovati i minimizirati. Selefijski pokret se tek od 2014. godine od IZ BiH počinje posmatrati kao „sve manje oblik tumačenja islama, a sve više politički projekat nastao na prostorima Indije i Bliskog istoka pod udarima kolonijalizma“, kako ga je okarakterisao poglavar IZ Husein Kavazović u intervjuu za Al DŽaziru.

Yasir Qadhi, predavač na nekoliko islamskih univerziteta, autor više knjiga o islamu, popularan u muslimanskih krugovima u SAD, Kanadi, Britaniji i Australiji, u svojoj studiji o selefijskom pokretu navodi da postoje brojne islamske grupe koje se identifikuju sa ovim terminom, u smislu slijeđenja selefijske metodologije, te da postoje određene grupe koje su usvojile militarističke pozicije, a smatraju da je oružana borba obavezna, ako ne za cijeli umet onda definitivno za određene dijelove.”[1]

Ove grupe se fokusiraju se na sljedeće prioritete:

odstranjenje sekularnih vladara iz muslimanskih zemalja
konstantana borba protiv nemuslimanskih vlada koje su izvšile invaziju u muslimanske zemlje.

Yasir Qadhi kao najvažnije selefijske grupe ističe:[2]

-Vladajući saudijski selefizam. Ovo je najveća i najistaknutija selefijska grupa, kako to ističu mnogi saudijski protagonisti selefizma. Oni uglavnom slijede hanbelijski mezheb i sarađuju sa vlašću. Ova grupa, predstavljena saudijskom selefijskom zajednicom, izbjegava otvoreni tekfir i relativno strogo pristupa ekstremnim militantnim grupama.
-Šejh Albanijeva jordanska grana selefizma. Još jedna velika grupa, što se tiče broja sljedbenika, koja izbjegava slijeđenje bilo kojeg mezheba i zalaže se za striktno zakonodavstvo utemeljeno na jasnom dokazu (dalīl-based jurisprudence). Politički nisu mnogo aktivni i izbjegavaju kontakte sa vlašću i ekstremnim militantnim grupama.
-Pokret Sahwa iz Saudijske Arabije koji je bio uključen u mirnu političku reformu bez pozivanja na svrgavanje vladara. Ova grupa se pokazala kao izuzetno aktivna u medijima što je dovelo do toga da su veoma dobro prihvaćeni od strane obrazovane omladine.
-Medhali grupacija je manja podgrupa saudijskih selefija. Oni su jedinstvena grupacija i predstavljaju izuzetak od ostatka saudijskih selefija. NJihova metodologija je veoma problematična i bazira se isključivo na podjeli na one koji su selefije i koji to nisu.
-Egipatski selefizam – također, predstavlja širok spekat pogleda na različita pitanja. Egipatske selefije su najvećim dijelom pod uticajem šejh Albanijeve jordanske grane selefizma. Trenutno svjedočimo velikom oživljavanju egipatskog selefizma nakon posljednjih dešavanja u Egiptu i veoma je teško odrediti kakve će stavove zauzeti i kakve će to posljedice imati na cjelokupno egipatsko društvo.
-Tekfirije: oni se uglavnom bave proglašavanjem nevjernicima (takfīr) vladara koji ne vladaju shodno šerijatu, ali ne pozivaju na borbu protiv njih, budući da nije nastupio odgovarajući istorijski momenat za takvu borbu.
-Radikalno-militantne (jihādist) selefije: zastupajući radikalne teološke i političke stavove ova grana selefizma uključuje militantne organizacije poput Al-Kaide i Islamske države.

Citirani stavovi potvrđuju procjenu da selefizam u sadašnjem obliku predstavlja vjersko-ideološki i politički pokret čiji su ciljevi uspostava društvenog uređenja na principima tzv. izvornog islama, te obnova kalifata. Termin “selefizam” predstavlja izvedenicu iz riječi “selefus-salihini” kojom se označavaju prve generacije muslimana. Selefijske grupe (pa tako i one u BiH) ne razlikuju se u svojim vjersko-ideološko-političkim ciljevima, nego u metodima djelovanja. Slična podjela krajem 70-tih godina prošlog vijeka nastala je i u organizaciji Muslimansko bratstvo (čiji je osnovni politički cilj obnova kalifata (hilafeta-islamske države), pa je tako došlo do uvezivanja dijelova ovog pokreta sa pojedinim selefijskim grupama.

Nakon terorističkih napada izvedenih u SAD i Evropi (11. septembar 2001., Španija 2003. itd.) Al Kaida je razvila novu strategiju djelovanja, a koja se kretala u pravcu njene decentralizacije i razvoja regionalnih ogranaka, sa osnovnim ciljem rušenja sekularnih režima u islamskih državama i uspostave “emirata” i „sultanata“ u tim državama. Kao rezultat ove strategije nastaju Al Kaidini “emirati” na Kavkazu, Afganistanu, Iraku, Jemenu, Somaliji. Da bi preduprijedili ideološki, a time i oružani prodor Al Kaide u arapske zemlje, SAD su sa svojim saveznicima podržale osnivanje i djelovanje islamskih organizacija na čijem čelu su se našli neki od (uslovno) umjernijih lidera i autoriteta unutar selefijskog pokreta i organizacije Muslimansko bratstvo. Najznačajnije od tih organizacija su Svjetska unija islamskih ucenjaka i Evropsko vijeće za fetve i istraživanja. Predsjednik obje organizacije je egipatski šejh Jusuf Karadavi (inače vodeći vjerski autoritet u organizaciji Muslimansko bratstvo), a jedan od potpredsjednika lider selefijske reformističke frakcije povezivanje u globalnu lider selefijske reformističke frakcije Sahwa, Selman Oadah (al Awde). Potpredsjednik Evropskog vijeća za fetve i istraživanja bio je i bivši poglavar IZ u BiH Mustafa Cerić, dok je Safvet Halilović (profesor na Islamskoj pedagoškoj akademiji u Zenici) obavljao dužnost predsjednika Vijeća povjerenika u Svjetskoj uniji islamskih učenjaka.
Odnos selefija prema šiitima

Seyed Reza Taghavi, savjetnik za vjerske službenike vrhovnog lidera Islamske Republike Iran, Ayatolaha Hamneia, krajem marta 2014. godine bio je u posjeti kod reisa IZ BiH, Huseina Kavazovića. U istom periodu direktor instituta “Ibn Sina”, dr. Rouhollah Ghaderi Kangavari ostvario je susret sa direktorom Instituta za Istoriju u Sarajevu, dr. Husnijom Kamberovićem. Dan kasnije, 2.04. 2014. godine, Kangavari je posjetio direktora Internacionalnog univerziteta u Sarajevu (UIS) Emira Hadžikadunića. Hadžikadunić je, inače, u periodu 2010-2013. godine obavljao funkciju ambasadora BiH u Iranu. Tokom navedenih susreta dogovorena je međusobna saradnja.

Ali, pomenuti susreti bili su povod za reagovanje vodećih selefijskih daija u BiH, Safeta Kuduzovića i Dževada Gološa, koji su u svojim predavanjima (Kuduzović u DŽamiji kralj Fahd, a Gološ u edukativnom centru “Emanet” u Mostaru) upozorili IZ BiH na dužnost da zaustavi šiitsko djelovanje u BiH. Kuduzović (koji je u svom predavanju bio znatno oštriji i direktniji) naveo je da će doći do “velikih belaja” ukoliko IZ BiH ne zaustavi šiitsko-rafidijsku prijetnju za islam u BiH. Govoreći o djelovanju šiita u BiH, Kuduzović je naveo da šiiti djeluju perfidno jer iza njih stoji država Iran, a koji je navodno u koaliciji sa Zapadom protiv sunitskih muslimana. Kako je naglasio, izmedju šiita i sunita postoje nepremostive razlike, koje ni šejh Karadavi nije uspio da približi[3], da bi na kraju naglasio : ”Nema nikakvog približavanja – jasna crta”.

Za širenje šiizma u BiH, Kuduzović je optužio i akuelnu bošnjačku politiku, koja je, po njemu, dovela do ekonomske zavisnosti učenika i studenata od Irana: ”…djeluju perfidno, djeluju sa stipendijama, finansiraju ih u školi, ekskurzije, finansijska pomoć, srž ti uzmu (misli na omladinu – nap.). Tako je nastao “domaći virus”. Ne piše se dobro našem islamu, ako se ne zaustave šiiitski misionari. Ne treba nam Ibn Sina, njihove škole, njihovi koledži…”

Kao najznačajnije misionare šiizma u BiH, Kuduzović je naveo Institut Ibn Sina, Fondaciju Mulla Sadra (direktor Akbar Aydi), Perzijsko- bosanski koledž u Ilijašu i tzv. ”Kuću bosansku” u LJeševu. “Kuća bosanska” u LJeševu je izgrađena zahvaljujući donacijama organizacije “Svjetska federacija šiija dvanaestimamija (World Federation Shia Ithna Asheria)[4] tokom 2013. godine. Procjenjuje se da šiitska organizacija u BiH okuplja oko 300 sljedbenika, uglavnom sa područja Ilijaša. Kao lideri ove organizacije u BiH najčešće se navode Abdullah Sahabar i Ertan Basarik.[5] Kritiku šiizma kod Bošnjaka i uopšte, kritiku iranskih kulturnih institucija prisutnih u BiH, često u svojim predavanjima iznosi i Zijad LJakić, lider selefijskog džemata u Zavidovićima[6], i u tom kontekstu osuđuje, po njemu, previše tolerantan odnos IZ BiH prema šiitskoj interpretaciji islama.
Zaključak

Selefizam u BiH kao vjersko-ideološki i politički pokret znatno je prisutniji nego se javno priznaje. U kom pravcu će se najviše razvijati zavisi od procesa koji se u ovom pokretu odvijaju na globalnom planu. Pored frakcija koje su ideološki naslonjene na Al Kaidu i Islamsku državu, značajan bezbjednosni problem može predstavljati i frakcija koja je ideološki vezana za Uniju svjetskih islamskih učenjaka i organizaciju Muslimansko bratstvo. Na ovu činjenicu ukazuju i sve češći navodi o širenju bošnjačkog radikalizma. S obzirom na procese na globalnom planu, bilo je realno za očekivati da će Saudijska Arabija nastojati da Muslimansko bratstvo (ili njegove dijelove) vrati pod svoj ideološki uticaj. Takva situacija, imajući u saudijske “savezničke veze” može stvoriti prostor za nove manipulacije ovim pokretom i njegovu instrumentalizaciju. Stoga selefistički pokret u BiH treba sagledavati u svim aspektima i kroz sve bezbjednosne rizike koje njegovo djelovanje može donijeti. Zaoštravanje odnosa između selefija i šija u BiH, potrebno je posmatrati u kontekstu odnosa i aktuelnih sukoba na globalnom planu. Stoga ne treba isključiti ni mogućnost određenih nasilnih akcija selefija prema šiitskoj zajednici u BiH.

Predrag Ćeranić

FSK

_____________________

[1] http://www.akos.ba/u-fokusu/sta-je-selefijski-islam-razlike-i-slicnosti-selefijskih-grupacija

[2] http://www.akos.ba/u-fokusu/sta-je-selefijski-islam-razlike-i-slicnosti-selefijskih-grupacija

[3] Radi se o pregovorima Karadavija i ajatolaha Hamneia koji su vođeni u toku tzv. “arapskog proljeća “, a koji su na kraju, zbog kraha “arapskog proljeća”, završeni neuspjehom.

[4] Ova organizacija izdaje i periodični list ”Muslimanski život”, a za lokalno stanovništvo organizuje medicinske usluge, kurseve engleskog jezika, seminare i itd.

[5] Navedena dvojica lidera ove organizacije su učestvovala na različitim studijskim putovanjima u Iran (univerzitet u Komu).

[6] https://www.youtube.com/watch?v=MeGbF2s4FLE

POSTAVI ODGOVOR

Unesite Vaš komentar
Molimo unesite vaše ime